29 października

Powodzie i trzęsienia ziemi

Jedna z najczęściej i najdotkliwiej dotykających nasz kraj klęsk żywiołowych jest powódź. Rzeki występujące z brzegów rozlewają się po najbliższym obszarze zalewając całe gospodarstwa, powodując ogromne szkody. Powodzie zazwyczaj występują po okresie obfitych, wielodniowych opadów. Koryta rzeki nie potrafią przyjąć tak ogromnej ilości wody przez co ich wały nasiąkają i w konsekwencji przerywają się ustępując ogromnemu naporowi wody. Przerwane wały powoduję, ze obszar pod nimi zostaje w przeciągu krótkiego okresy czasu kompletnie zalany. Czasem wały specjalnie się przerywa, aby uratować obszary miejskie które również są zagrożone powodzią. Podczas powodzi woda wdziera się dosłownie wszędzie. Zalewając domy wlewa się do piwnic i na dolne piętra domów zalewając podłogi i wszystko co się na nich znajdują. Kiedy woda opada okazuje się, ze wszystko co zostało zalane nadaje się tylko i wyłącznie do wyrzucenia. Powódź nawiedziła tereny Polski już kilkakrotnie i za każdym razem wyrządzała wielkie szkody.

Trzęsienia ziemi są jednymi z najbardziej niebezpiecznych klęsk żywiołowych, ponieważ w ich wyniku ponosi śmierć wiele ludzi w sposób bezpośrednich katastrof, takich jak zawalanie się budynków. Trzęsienia ziemi wywoływane są przez sejsmiczne ruchy ziemi. Są to naturalne działania przyrody dzięki którym na przestrzeni tysięcy i milionów lat tworzyły się na przykład góry. Trzęsienia ziemi są szczególnie niebezpieczne na terenach miejskich, gdzie jest wielkie zagęszczenie budynków o dużej ilości pięter. Kiedy trzęsienie ziemi nawiedza takie rejony, skutki są przerażające. Walące się budynki zabijają setki i tysiące ludzi. Wszystko jest niszczone w przeciągu paru minut. Na odbudowanie zniszczeń potrzebne jest parę lat. Dlatego też nowoczesne budownictwo próbuje stawiać takie budynki, które będą odporne na wstrząsy sejsmiczne. Są one tak konstruowane, żeby pod wpływem wstrząsów budynek elastycznie im się poddawał i nie zawalał się. Takie konstrukcje są stawiane głównie w miejscach gdzie zagrożenie wstrząsami jest największe.

20 października

Stan klęski żywiołowej

Jak sama nazwa wskazuje klęski żywiołowe są negatywnym aspektem działalności przyrody w życiu ludzkości. Klęski żywiołowe powodują, że ludność obszarów na których wystąpiły kataklizmy, często zostaje bez dachu nad głową, w wyniku czego ich standard życia diametralnie się obniża. Klęski żywiołowe mają to do siebie, że w większości są nieprzewidywalne i jeżeli już występują to ich skutki są katastrofalne dla ludzi. Ludzie próbują ustrzec się przed klęskami żywiołowymi, prowadząc badania i tworząc grupy naukowców, których zadaniem jest przewidywanie i ostrzeganie społeczeństwa przed nadchodzącą katastrofą. Klęski żywiołowe dla przyrody są rzeczą naturalną, natomiast dla człowieka nie, ponieważ zaburzają one jego naturalny system, życia. To powoduje że człowiek nigdy nie będzie potrafił żyć w zgodzie z naturą i jej działalnością. Klęski żywiołowe pojawiają się od zawsze. Przez takie katastrofy wiele gatunków roślin i zwierząt przestał istnieć, ale w zamian pojawiały się nowe, które zmieniały oblicze natury.

Stan klęski żywiołowej jest jednym ze stanów nadzwyczajnych, który jest wprowadzany na podstawie ustawy z dnia osiemnastego kwietnia dwa tysiące drugiego roku przez Radę Ministrów, która decyduje czy ogłosić stan klęski czy nie. Stan klęski żywiołowej jest wprowadzany na obszarach, które najbardziej zostały dotknięte w wyniku klęsk żywiołowych. Mogą to być na przykład obszary popowodziowe lub terenu po trzęsieniu ziemi. W terminie do dziewięćdziesięciu dni po zakończeniu klęski nie mogą odbywać się żadne wybory. Jest to prawo wprowadzone przez państwo. Stan klęski żywiołowej stosuje się tylko w wypadkach wielkich katastrof wywołanych przez żywioł lub przez awarię techniczną. Do interwencji ochronnych wykorzystywane są wtedy wszystkie dostępne instytucje państwowe które mogą pomóc w likwidowaniu skutków klęski żywiołowej lub zapobieganiu skutkom jej rozprzestrzenianiu się. Stan klęski żywiołowej jest dla państwa sprawdzianem pod względem działania organizacji aparatu państwowego i jego interwencji

4 października

Pożary lasów, gradobicia

Pożary lasów

Pożary lasów najczęściej zdarzają się w okresach suszy, zdarza się też, że są wynikiem ludzkiej głupoty i powstają przez przypadkowe podpalenia, na przykład przy wypalaniu trwa. Niezależnie od przyczyny pożar lasu, to najczęściej klęska żywiołowa na ogromną skalę. Suchy las płonie, jak papier. Dlatego proces jego gaszenia jest niezwykle trudny. Ostatnio było to szczególnie widoczne, gdy płonęły lasy w Rosji. Paliły się przez wiele dni, a próbowały je gasić setki jednostek z różnych krajów. Pożar lasu to ogromne niebezpieczeństwo, przede wszystkim ze względu na tempo rozprzestrzeniania. Zawsze stanowi więc zagrożenie dla ludzkich osad, które są w pobliżu. Zwykle czas jest tylko na ewakuację, na ratowanie mienia już niekoniecznie. Skutki pożarów lasu mają też ogromne konsekwencje dla ekosystemu. To, co znika w wyniku pożarów jest praktycznie nie do odzyskania. Zagładzie ulega roślinność, a także zwierzęta, często chronione. Giną też zielone płuca okolicy, a zamiast tego jeszcze przez długi czas po pożarze unosi się popiół i substancje szkodliwe.

Gradobicia

Gradobicia  najczęściej się zdarzają w okresie ciepłym i występują w czasie burz. Zwykle mają dość łagodny charakter, to znaczy kończą się opadem niewielkich kulek lodu, które nie powodują wielkich szkód. Zdarzają się jednak i takie gradobicia, które są bardzo niebezpieczne, zwykle ma to związek z wielkością gradu. Rozmiary szkód zwykle idą w parze z rozmiarami gradu i z czasem trwania opadów. W ekstremalnych przypadkach gradobicie może powodować wybijanie szyb w oknach, zniszczenie karoserii samochodów czy nawet pokryć dachowych. Ten żywioł stanowi jednak największe niebezpieczeństwo przede wszystkim dla upraw. Intensywne opady gradu mogą całkowicie zniszczyć niektóre z nich, nim osiągną pełną dojrzałość i gotowość do zbioru. Dlatego od pewnego czasu firmy ubezpieczeniowe proponują rolnikom pakiety, które zawierają również ubezpieczenie od skutków takich zdarzeń. Wielkość odszkodowań jest wówczas zależna od procenta zniszczeń, który ustala rzeczoznawca. Zwykle takie świadczenie jest pewną rekompensatą za poniesione straty, ale i tak nie zmienia faktu, że to, co pozostało do zbiorów, ma obniżoną jakość.

3 października

Trzęsienia ziemi, huragany

Trzęsienia ziemi

Trzęsienia ziemi jeszcze kilkadziesiąt lat temu były przewidywalne. Oczywiście nie zawsze, co do czasu, ale co do miejsca, w którym mogły wystąpić. Wiadomo były, że może się to wydarzyć tam, gdzie w głębi ziemi stykają się płyty tektoniczne. Współcześnie niestety nie jest to takie proste. Zdaniem geologów po prostu czasami następują pewne przesunięcia, których nie da się przewidzieć. Wtedy właśnie dochodzi do trzęsień ziemi. Te niewielkie nie są zbyt groźne i czasami mogą nie mieć większych skutków, co najwyżej mogą popękać ściany. Zdarzają się jednak i takie, których rozmiary przekraczają ludzkie wyobrażenie. Wówczas mamy do czynienia z klęską żywiołową. Ostatnie tak duże trzęsienie ziemi miało miejsce w Chinach. Przyniosło tysiące ofiar śmiertelnych i ogromne zniszczenia. Akcja ratunkowa trwała jeszcze przez wiele tygodni po katastrofie. Niektóre zabudowania zostały doszczętnie zniszczone, a te które pozostały nadają się już tylko do rozbiórki. Poniesione straty prawdopodobnie są nie do odrobienia, nawet przy pomocy innych krajów.

Huragany

Huragany też należą do tych żywiołów, których działanie bardzo trudno przewidzieć. Jeszcze niedawno synoptycy uważali, że można się ich spodziewać wyłącznie nad ciepłymi akwenami. Niestety wydarzenia ostatnich lat zweryfikowały ten pogląd. Okazało się bowiem, że mogą też występować w klimacie, w którym do tej pory nie były znane. Zwykle wiąże się to zjawisko z globalnym ociepleniem. Współcześnie mamy z nimi do czynienia również w Polsce. Te o mniejszym natężeniu łamią drzewa czy niszczą trakcję elektryczna. Te większe stanowią ogromne zagrożenie dla ludzi i mienia. Ich rozmiarów, ani dokładnego przebiegu nie da się przewidzieć. Meteorologowie mogą jednak wstępnie określić czas i obszar, na którym mogą one wystąpić. Zwykle, gdy mają takie informacje natychmiast proszą media o podawanie ostrzeżeń dla zagrożonych terenów. Absolutnie nie wolno ich lekceważyć. Po ich usłyszeniu trzeba dokładnie zabezpieczyć to, co można. To znaczy dom czy mieszkanie, przez zamknięcie okien, zabezpieczenie drzwi i jeśli to możliwe to również szyby. Podobnie trzeba postąpić z budynkami gospodarczymi i garażem. Trzeba też zadbać o to, by nic co niebezpieczne lub wartościowe, nie pozostało na zewnątrz i nie zostało uniesione przez wiatr.

2 października

Powodzie, śnieżyce

Powodzie

O powodziach w ostatnich miesiącach słyszeliśmy bardzo wiele. Nie tylko Polskę dotknął ten żywioł, problemy miały również kraje Europy Zachodniej i nasi południowi sąsiedzi. Powódź zwykle następuje po dłuższych opadach. Czasami dobrze prowadzona infrastruktura pozwala jednak na taką regulację rzek by do zalania nie dopuścić. Niestety zdarza się to bardzo rzadko, że klęski żywiołowej udaje się uniknąć. Gdy już wiadomo, że powódź nastąpi można zminimalizować straty, a przede wszystkim zagrożenie. Trzeba jednak uważnie słuchać służb ratunkowych. Mieszkając przy rzece, przez która już płynie fala kulminacyjna nie można się łudzić, że nas ona ominie. Dlatego trzeba postępować zgodnie z instrukcjami. Kiedy zarządzana jest ewakuacja, to najlepiej się jej nie opierać. Jeśli jest czas zabezpieczyć wszystko co się da w wyższych partiach budynku, a następnie spakować niezbędne rzeczy i przenieść się w bezpieczne miejsce. Wiadomo, że w ten sposób nie unikniemy zniszczenia mienia, niemniej na pewno zminimalizujemy straty i lepiej zadbamy o swoje bezpieczeństwo.

Śnieżyce

Śnieg, zwłaszcza w połączeniu z wiatrem może się okazać równie niebezpieczny jak huragan. Choć na pierwszy rzut oka problem wydaje się być zupełnie inny, to jednak są pewne podobieństwa. Bowiem intensywne opady śniegu mogą doprowadzić do równie poważnych skutków jak każdy inny żywioł. Zdarza się, że w okresie zimowym całe tereny są odcinane od  reszty świata z powodu śniegu. Nawet, gdy wiatr i opady już ustaną, trzeba się uporać ze śniegiem, który zalega na drogach, a także blokuje przejścia czy spoczywa na dachach. Ten na drodze zwykle wiąże się z paraliżem komunikacyjnym, bywa też, że zasłania różne zniszczenia, w tym na przykład trakcji elektrycznej, przez które cała okolica jest pozbawiona prądu. Śnieg na dachach może być równie niebezpieczny, jak zresztą przekonaliśmy się w przypadku hali wystawowej w Katowicach. Może spowodować zapadniecie się dachu lub nawet zawalenie budynku. Dlatego trzeba dbać o to, by w miarę możliwości było go na dachu jak najmniej, zwłaszcza przy dużej wilgotności powietrza.

1 października

Susze, osuwiska

Susze

Susze ostatnio również należą do dość częstych u nas klęsk żywiołowych. Z suszą mamy do czynienia wówczas, gdy przez dłuższy czas nie występują opady. Taki stan rzeczy jest dużym problemem dla środowiska, bo powoduje niszczenie ekosystemu, nie tylko przez wysuszenie, ale również przez pożary. Susza, podobnie jak grad czy nadmierne opady, stanowi największe zagrożenie dla upraw rolnych. Czasami może doprowadzić do całkowitego ich zniszczenia, nawet jeśli rolnicy próbują rośliny podlewać. Bywa, że na niektórych obszarach dochodzi do wysuszenia całych hektarów upraw. Oczywiście na wypadek suszy można się ubezpieczyć, jednak samo odszkodowanie nie załatwia sprawy. Bowiem susza  ma długotrwałe skutki dla producentów rolnych. Najczęściej skutkuje wzrostem cen płodów rolnych w całym kraju. Poza tym poszkodowany rolnik musi zadbać o to, by nabyć materiały do siewu na kolejny rok, gdyż susza pozbawia go jego własnych. Nawet jeśli czasami uda się coś z uprawy ocalić, to i tak nie jest to pełnowartościowe, więc po prostu nie nadaje się użycia w kolejnym roku.

Osuwiska

Osuwiska powstają w wyniku intensywnych i długotrwałych opadów, trzęsienia ziemi lub roztopów. Wiążą się z nagłym osunięciem podłoża, z powodu nadmiernej jego wilgotności, a co za tym idzie zwiększenia jego ciężaru. Z takim zjawiskiem można się spotkać w różnych warunkach klimatycznych. Najczęściej osuwanie ziemi jest samoistne, może się jednak zdarzyć, że doprowadzi do niego ludzka działalność. Dość częste są w związku z tym osunięcia dróg. W samej Małopolsce w związku z intensywnymi opadami tylko w tym roku nastąpiło ponad tysiąc osunięć różnej wielkości. W wyniku takiej klęski żywiołowej zniknęły całe wioski. Ich mieszkańcy zostali wprawdzie ewakuowani, ale ich domy zostały całkowicie zniszczone. Część miejscowości zniszczonych przez osunięcia ziemi trzeba przenieść całkowicie na inne, bezpieczne tereny. W historii znane są też ogromne osuwiska, które niszczyły całe miasta. Jedna z bardziej spektakularnych klęsk żywiołowych tego rodzaju miała miejsce w 2001 roku. Wówczas górskie zbocze osunęło się na San Salvador.