Klęski żywiołowe

Zachowanie ludzi wobec klęski żywiołowej

Reakcja zwana szokiem często wiąże się tylko z jednym lub dwoma typowymi ludzkimi zachowaniami wobec klęski żywiołowej. Możliwości są dwie: płacz lub kompletna drętwota. Statystycznie płacz zdarza się zdecydowanie częściej, choć pewien marazm i obojętność są tez i stanem bezpośrednim zamiast szoku lub następującym bezpośrednio po nim. Wszystkie inne reakcje nawet najbardziej zaskakujące są w ogromie takiego nieszczęścia uzasadnione. Częstą reakcją są omdlenia i to u osób, po których moglibyśmy się tego nie spodziewać. Czasem ludzie wyjątkowo spokojni mogą zachować się w takiej sytuacji wyjątkowo agresywnie, a osoby zazwyczaj dość agresywne i energiczne mogą w jednej chwili zamrzeć ze stresu i zamknąć się w sobie na jakiś czas. Klęski żywiołowe na pewno nie należą do pozytywnych zjawisk, które wywołują w nas podnoszenie adrenaliny. Nikomu nie należy też życzyć, aby kiedyś coś podobnego go spotkało. Nikt do końca nie jest też przewidzieć swojej reakcji, są to bowiem sytuacje, w których mogą nastąpić zachowania bezwarunkowe i nieświadome.

Wichura

Z pojęciem wichury wiąże się dość silny wiatr. Czasem nawet się nie spodziewamy, kiedy jeden z mocniejszych podmuchów może przesunąć coś obok garażu pod domem. Jednak najbardziej niewiarygodną możliwością jest zerwanie przez taki podmuch wiatru dachu. Taką sytuację należy nazwać przypadkiem losowym, bo wątpliwe, aby na raz w jednym miejscu wichura poderwała kilka dachów. W takim przypadku można mówić o jakimś fatum. Wszyscy zastanawiają się wówczas, dlaczego my, a nie sąsiad, który wiecznie zajmuje się jakimiś machlojkami. Szukamy jakiegoś racjonalnego wytłumaczenia, które znikąd nie może nadejść, bo go niestety nie ma. Zaczynamy oczywiście od przeglądania materiałów technicznych z jakich korzystaliśmy przy budowie. Zastanawiamy się, czy wszystko zostało wykonane prawidłowo i czy odpowiada standardom budowlanym. Jeśli dach wykonywała jakaś ekipa remontowa, wówczas w pierwszej kolejności wystosujemy obwinienia na pewno do firmy, z której najęliśmy robotników. Firma może jednak odmówić pomocy i nawet nie wysłuchać naszych argumentów.

Klęską żywiołową która sukcesywnie nawiedza wybrzeża Stanów Zjednoczonych są różnego rodzaju tornada, czyli trąby powietrzne, które swym rozpędem niszczą wszystko na swojej drodze. Tornada tworzą się prze spotykanie się w atmosferze mas ciepłego i zimnego powietrza.  Takich spotkań tworzą się zawirowania atmosferyczne, skutkiem których wytwarzają się potężne twory powietrza niszczące wszystko co stanie na ich drodze. Po przejściu takiego tornada dzielnice mieszkalne wyglądają jak śmietnisko. Domy są zrównane z ziemią, a cały dobytek ludzi jest porozrzucany w promilu paru kilometrów od domów.  Ciekawostką jest to że w samym centrum trąby powietrznej jest tak naprawdę cisza. Niszcząca siła tornada działa na zasadzie zasysania wszystkiego co jest w pobliżu tornada. Tornado działa z tak niesamowitą siłą, że potrafi porwać nawet ogromne samochody, czy zwierzęta, rozrzucając je w promilu kilku kilometrów. Dzięki efektowności trąb powietrznych bardzo wiele reżyserów wykorzystuje je w swoich filmach.

Tsunami są to ogromne fale, które nawiedzają wybrzeża zalewając obszar leżący tuż przy wodzie. Tworzą się one w wyniku silnych wiatrów tworzących się na obszarach przybrzeżnych. Fale tsunami potrafią osiągać wysokość nawet kilkumetrową, przez co są szczególnie niebezpieczne dla obszarów turystycznych, gdzie jest mnóstwo hoteli i miejsc gdzie wypoczywają turyści. Przyczynami tsunami nie zawsze jest wiatr. Mogą one się tworzyć w wyniku podwodnego trzęsienia ziemi lub wybuchu wulkanu. Masy wody zbierają się wtedy i dochodząc do brzegu uderzają z ogromną siłą. Fala tsunami tworzy się długo, płynąc z ogromną prędkością. Może ona uderzać w przybrzeżne miejscowości efektowną łamiącą się falą lub w formie takiej jak wylewające się rzeki. Największe tsunami zanotowano na Alasce w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym ósmym roku. Główna fala miała wysokość pięćset dwudziestu czterech metrów i była wywołana trzęsieniem ziemi. W Polsce nie odnotowujemy tak ogromnych fal tsunami, dzięki czemu nie ma klęsk żywiołowych.

Trzęsienia ziemi

Trzęsienia ziemi jeszcze kilkadziesiąt lat temu były przewidywalne. Oczywiście nie zawsze, co do czasu, ale co do miejsca, w którym mogły wystąpić. Wiadomo były, że może się to wydarzyć tam, gdzie w głębi ziemi stykają się płyty tektoniczne. Współcześnie niestety nie jest to takie proste. Zdaniem geologów po prostu czasami następują pewne przesunięcia, których nie da się przewidzieć. Wtedy właśnie dochodzi do trzęsień ziemi. Te niewielkie nie są zbyt groźne i czasami mogą nie mieć większych skutków, co najwyżej mogą popękać ściany. Zdarzają się jednak i takie, których rozmiary przekraczają ludzkie wyobrażenie. Wówczas mamy do czynienia z klęską żywiołową. Ostatnie tak duże trzęsienie ziemi miało miejsce w Chinach. Przyniosło tysiące ofiar śmiertelnych i ogromne zniszczenia. Akcja ratunkowa trwała jeszcze przez wiele tygodni po katastrofie. Niektóre zabudowania zostały doszczętnie zniszczone, a te które pozostały nadają się już tylko do rozbiórki. Poniesione straty prawdopodobnie są nie do odrobienia, nawet przy pomocy innych krajów.

Huragany

Huragany też należą do tych żywiołów, których działanie bardzo trudno przewidzieć. Jeszcze niedawno synoptycy uważali, że można się ich spodziewać wyłącznie nad ciepłymi akwenami. Niestety wydarzenia ostatnich lat zweryfikowały ten pogląd. Okazało się bowiem, że mogą też występować w klimacie, w którym do tej pory nie były znane. Zwykle wiąże się to zjawisko z globalnym ociepleniem. Współcześnie mamy z nimi do czynienia również w Polsce. Te o mniejszym natężeniu łamią drzewa czy niszczą trakcję elektryczna. Te większe stanowią ogromne zagrożenie dla ludzi i mienia. Ich rozmiarów, ani dokładnego przebiegu nie da się przewidzieć. Meteorologowie mogą jednak wstępnie określić czas i obszar, na którym mogą one wystąpić. Zwykle, gdy mają takie informacje natychmiast proszą media o podawanie ostrzeżeń dla zagrożonych terenów. Absolutnie nie wolno ich lekceważyć. Po ich usłyszeniu trzeba dokładnie zabezpieczyć to, co można. To znaczy dom czy mieszkanie, przez zamknięcie okien, zabezpieczenie drzwi i jeśli to możliwe to również szyby. Podobnie trzeba postąpić z budynkami gospodarczymi i garażem. Trzeba też zadbać o to, by nic co niebezpieczne lub wartościowe, nie pozostało na zewnątrz i nie zostało uniesione przez wiatr.

Powodzie

W ostatnich miesiącach powodzie szczególnie doświadczyły Polaków. Wielu straciło dobytek, na który pracowali całe życie. Chociaż formalnie nie ogłoszono stanu klęski żywiołowej, faktem jest, że miał on miejsce. Natura zaatakowała z ogromna siłą pozbawiając mienia, a w niektórych przypadkach nawet zdrowia i życia. Trudno sobie wyobrazić, co czuje osoba, która straciła wszystko w wyniku powodzi. To, co zabrała woda, to nie tylko majątek, to również poczucie bezpieczeństwa, stabilność, spokój i normalność. Nim na terenach powodziowych wszystko wróci do normy, minie jeszcze wiele czasu. W ciągu kilku miesięcy niektóre tereny zostały zalane więcej niż raz. Trudno stwierdzić jak będzie w przyszłości. Optymiści twierdzili, że powódź z 1997 roku już się nie powtórzy. Niestety nie mieli racji, żywioł wrócił i to ze zdwojoną siłą. Warto mieć w pamięci tę gorzką lekcję. Być może nie wszystkiego da się uniknąć, ale z pewnością można zminimalizować ryzyko, rozważnie przywracając wszystko do porządku, a może nawet zmieniając miejsce zamieszkania.

Huragany

Znamy je świetnie z filmów katastroficznych, takich jak choćby słynny „Twister”. Huragany. Piękne, widowiskowe? Przede wszystkim niebezpieczne. W odróżnieniu od wylania rzeki czy wybuchu wulkanu mogą dotknąć każdego. Jak się okazuje, dotyczy to również naszego klimatu. Szczególnie w sezonie letnim mogą się zdarzyć tego rodzaju zjawiska atmosferyczne. W ekstremalnych sytuacjach huragan może zrównać wszystko z ziemią. Najczęściej jednak niszczy drzewa, ogrodzenia i dachy. Dlatego warto wypracować sobie pewne nawyki, które mogą w razie klęski pomóc nam zachować mienie, a czasami i życie. Zawsze, gdy wychodzimy dokładnie zamykajmy okna i drzwi, nie tylko domu, ale też garażu i budynków gospodarczych. Dobrze też pamiętać o tym, by nie pozostawiać na zewnątrz – o ile to tylko możliwe – rzeczy, które mogłyby zostać zniszczone przez gwałtowny wiatr. Dotyczy to  zarówno dużego parasola ogrodowego, który może się nie tylko zniszczyć, ale i stanowić niebezpieczeństwo, jak i samochodu, który mimo posiadanego garażu parkujemy pod drzewem.

Tornado

Tornado, huragan , trąba powietrzna są siłami żywiołu powietrza i prowadzą do strasznych klęsk żywiołowych. W Polsce takie sytuacje zdarzają się coraz częściej i przynoszą tragedie. Nagle zrywa się silny wiatr – niewiadomo skąd i niewiadomo jakiej siły ostatecznie nabierze. Po chwili okazuje się, że na naszym domu… nie ma już dachu. To czarny scenariusz całego wydarzenia, ale jak najbardziej rzeczywisty, bo po prostu z życia wzięty. Powietrze to bardzo silny żywioł, choć bez niego nie istniałoby na Ziemi życie. W czasie trąb powietrznych, huraganów ginie wiele osób. Po przejściu trąby powietrznej na jej drodze nie zostaje właściwie nic. Potężna siła unosi w powietrze zwierzęta, samochody, zrywa dachy, pustoszy domostwa. A przy tym wszystkim trwa kilka sekund – działa z gwałtowną prędkością. Człowiek w takim czasie nie potrafi nawet zebrać myśli i zareagować. Doznaje szoku, gdy widzi skutki klęski. Ta klęska żywiołowa niszczy także plony, co jest jasne przy fakcie łamania przez huragany drzew.

Żywioły

Wyróżniamy cztery żywioły: wodę, powietrze, ogień i ziemię. Żywioły te mają niesamowitą siłę i często prowadzą do strasznych klęsk żywiołowych, podczas których cierpi wiele osób. Niestety człowiek nie jest w stanie zapanować nad żywiołami, ani w żaden sposób ich ujarzmić. W zasadzie ciężko tu wymienić jakikolwiek środek zapobiegawczy, chroniący przed klęskami żywiołowymi. Radą racjonalną jest jedynie nie osiedlanie się w pobliżu rzek, ale to niestety nie uchroni przed pozostałymi żywiołami. Można ubezpieczyć swój dom i pozostały dobytek, ale to jedynie środek, który ma ulżyć w odczuwaniu skutków po zaistniałej już klęsce żywiołowej. Nie ma bowiem miejsca na świecie, które byłoby bezpieczne, które nie byłoby nawiedzane przez klęski żywiołowe. Nie ma też dobrych porad dal osób, które mieszkają w miejscach często nawiedzanych przez klęski żywiołowe. Racjonalnym rozwiązaniem byłoby przeniesienie się do innego miejsca. Czasem jednak taką decyzję bardzo trudno jest podjąć i porzucić miejsce, w którym się wychowywaliśmy czy mieszkaliśmy przez kilka lat.

Trzęsienie ziemi

Innym rodzajem klęski żywiołowej, która dotyka ludzi zamieszkujących ziemię jest trzęsienie ziemi. Nie występuje ono jednak na całym obszarze naszego globu – z reguły tylko w miejscach styku dwóch dużych jednostek tektonicznych. Właściwie mapa miejsc i stref sejsmicznych pokrywa się z mapą ognistego pierścienia Pacyfiku. Trzęsienie ziemi jest również bardzo ciężko przewidzieć. Podobno są jakieś zjawiska, które je zwiastują, jak zwiększone wydzielanie się radonu w podziemnych jaskiniach, ale tak naprawdę do momentu pierwszych wstrząsów sejsmicznych trudno jest je przewidzieć. Oczywiście, na bieżąco w miejscach aktywności są mierzone wstrząsy za pomocną liczników i mierników. Siłę trzęsienia ziemi mierzy się w dwóch skalach – skali Richtera (otwarta, więc nie ma ograniczenia najwyższego stopnia) i Merkalego, która jest skalą zamkniętą. Klęska trzęsienia ziemi z reguły jest bardzo tragiczna w skutkach, gdyż z reguły brakuje czasu na skuteczną ewakuację. Poza tym wiele jest ofiar grzebanych żywcem pod gruzami budynków. Dlatego też później akcja ratownicza jest bardzo utrudniona.

Huragan

Huragany wystepują z reguły na obszarze Zatoki Meksykańskiej i Pacyfiku południowego. Wszystko to z winy pasatów i stref cyklonów i antycyklonów tropiklanych. Nawałnice tropikalne przechodzą przez te obszary dość często. Z reguły są możliwe do przewidzenia ze względu na stałą obserwację pod którą znajdują się w tych okolicach. Huragany to po prostu burze z bardzo silnym wiatrem i intensywnymi opadami, które niekiedy przypominać mogą nawet monsun tropikalny. Oczywiście, innym rodzajem huraganu jest tornado czy trąba powietrzna, którym nie towarzyszą tak gwałtowne opady deszczu, jednak często towarzyszą im silne wyładowania atmosferyczne nazywane piorunami. Tornada i huragany potrafią naprawdę nieźle namieszać i również powodują spore szkody. Jednak da się je z reguły przewidzieć na tyle wcześniej, że możliwa jest wtedy chociażby pozorna ewakuacja ludności zamieszkującej zagrożony obszar. Możliwości zabezpieczenia majątku i dobytku przed huraganem także są ograniczone, jednak ludzie w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej wycwanili się na tyle, że budują sobie schrony przeciwhuraganowe.